محسن جابرى عربلو
81
فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )
چون در اغلب معاملات ، طلا و نقره از قبيل درهم و دينار عوض قرار داده مىشود و به حرف باء مقترن مىگردد لذا آنها را أثمان گويند . بلكه ثمن بهطور مطلق جز به دراهم و دنانير اطلاق نمىگردد و در تعريف بيع صرف گفتهاند : « الصرف بيع الاثمان بالاثمان « 1 » » . [ « ج » ] جب قطع آلت رجوليت . رك : عيوب مجوز فسخ نكاح . جعاله ( به فتح جيم و به كسر نيز گفته شده است و در كتاب مغنى المحتاج به تثليث جيم آمده است ) . در لغت : آنچه در مقابل انجام عملى قرار داده شود . و همچنين است جعل ( به ضم جيم و سكون عين ) و جعيله . در اصطلاح : صيغهاى است كه ثمرهء آن تحصيل منفعت در مقابل عوض است با عدم اشتراط علم در عمل و عوض . و صورت عقد جعاله اين است كه شخص فى المثل بگويد : « من رد عبدى الابق أو دابتى الضالة أو من خاط لى ثوبا و بالجمله كل عمل محلل مقصود فله كذا » . جواز جعاله در نظر اماميه بدون خلاف است و دليل آن آيهء ذيل مىباشد « 2 » . « . . . و لمن جاء به حمل بعير و أنا به زعيم « 3 » » . در نظر فقهاى اهل سنت در كتاب بداية المجتهد آن را چنين تعريف مىكند : « الجعل هو الاجارة على منفعة مظنون حصولها مثل مشارطة الطبيب على البرء
--> ( 1 ) . رياض المسائل ج 1 كتاب تجارت ، مسالك الافهام ج 1 كتاب تجارت ، شرح تبصره ( ذو المجدين ) ج 1 ، ص 407 . ( 2 ) . مجمع البحرين ، ص 484 ، مغنى المحتاج ج 2 ، ص 429 ، تذكرة الفقهاء ج 2 ، بدون شمارهء صفحه شرح لمعه ج 2 ، ص 26 . ( 3 ) . سورهء يوسف آيهء 71 .